నేడు మహానేత వైఎస్‌ రాజశేఖరరెడ్డి 17వ వర్ధంతి
దిక్సూచి, హైదరాబాద్:
తెలుగు రాష్ట్రాల రాజకీయ చరిత్రలో తనదైన ముద్ర వేసుకున్న మాజీ ముఖ్యమంత్రి డాక్టర్‌ వైఎస్‌ రాజశేఖరరెడ్డి (వైఎస్ఆర్) వర్ధంతి నేడు. 2009 సెప్టెంబర్ 2న ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్న సమయంలో హెలికాప్టర్‌ ప్రమాదంలో ఆయన మృతి చెందారు. నల్లమల అటవీ ప్రాంతంలో జరిగిన ఈ ప్రమాదంలో వైఎస్ఆర్‌తో పాటు మరో నలుగురు ప్రాణాలు కోల్పోయారు.
ఆయన మరణించి 17 ఏళ్లు గడిచినా.. రాజకీయ నాయకుడిగా, ముఖ్యమంత్రిగా వైఎస్ఆర్ అందించిన పాలన, ప్రవేశపెట్టిన సంక్షేమ కార్యక్రమాలు, రైతులు–పేదల పట్ల ఆయన అనుసరించిన విధానం ఇప్పటికీ రాజకీయ చర్చల్లో కనిపిస్తూనే ఉన్నాయి.
పాదయాత్రతో ప్రజల్లోకి..
వైఎస్ఆర్ రాజకీయ ప్రస్థానంలో 2003లో చేపట్టిన సుదీర్ఘ పాదయాత్ర కీలక మలుపుగా నిలిచింది. మండుటెండల్లో వేల కిలోమీటర్లు నడుస్తూ గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ప్రజలను కలుసుకున్నారు. రైతులు, కూలీలు, మహిళలు, విద్యార్థులు, పేదల సమస్యలను నేరుగా తెలుసుకున్నారు.
ఆ పాదయాత్ర ద్వారా ప్రజల కష్టాలను దగ్గరగా చూసిన వైఎస్ఆర్.. అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత తన పాలనలో సంక్షేమానికి పెద్దపీట వేశారు. రాజ్యసభ నివాళి సందర్భంగా కూడా ఆయన పాదయాత్ర, రైతులు–బలహీన వర్గాల కోసం పనిచేసిన నాయకత్వాన్ని ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించారు.
రైతే రాజు అన్న నినాదానికి ఆచరణ
2004లో ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టిన వైఎస్ఆర్ తొలి రోజుల్లోనే రైతులకు ఉచిత విద్యుత్ అందించే నిర్ణయం తీసుకున్నారు. రైతుల బకాయిలను మాఫీ చేయడంతో పాటు సాగునీటి ప్రాజెక్టులకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు.
రైతులకు నీరు అందించాలనే లక్ష్యంతో చేపట్టిన జలయజ్ఞం ఆయన ప్రభుత్వానికి ప్రధాన కార్యక్రమంగా నిలిచింది. ముఖ్యంగా వెనుకబడిన ప్రాంతాలకు సాగునీటిని అందించాలన్న లక్ష్యంతో భారీ నీటిపారుదల ప్రాజెక్టులను ముందుకు తీసుకెళ్లారు.
ఆరోగ్యం.. విద్యకు కొత్త దిశ
పేద కుటుంబాలకు ఖరీదైన వైద్యం భారంగా మారకూడదన్న ఉద్దేశంతో ఆరోగ్యశ్రీ పథకాన్ని తీసుకురావడం వైఎస్ఆర్ పాలనలో కీలక నిర్ణయంగా గుర్తింపు పొందింది.
అదే సమయంలో ఉన్నత విద్యను పేద విద్యార్థులకు అందుబాటులోకి తీసుకురావడానికి ఫీజు రీయింబర్స్‌మెంట్‌ వంటి కార్యక్రమాలు అమలు చేశారు.
ఈ రెండు కార్యక్రమాలు తరువాతి ప్రభుత్వాల పాలనలో కూడా కొనసాగడం.. వాటి సామాజిక ప్రభావాన్ని సూచిస్తుందని ప్రస్తుత తెలంగాణ ప్రభుత్వం కూడా పేర్కొంది.
సంక్షేమమే రాజకీయ బ్రాండ్‌గా..
వైఎస్ఆర్ పాలనలో సంక్షేమ పథకాలు రాజకీయానికి ప్రధాన అజెండాగా మారాయి. రైతులకు ఉచిత విద్యుత్, ఆరోగ్యశ్రీ, ఫీజు రీయింబర్స్‌మెంట్‌, పేదలకు గృహాలు, సాగునీటి ప్రాజెక్టులు వంటి అంశాలు ఆయన పాలనకు గుర్తింపుగా నిలిచాయి.
ప్రజలతో ఆయనకు ఉన్న వ్యక్తిగత అనుబంధం కూడా వైఎస్ఆర్ రాజకీయ శైలిలో మరో ప్రత్యేకత. సాధారణ ప్రజలను ఆప్యాయంగా పలకరించడం, వారి సమస్యలను వినడం ఆయనకు ప్రత్యేక గుర్తింపును తెచ్చింది.
రాజకీయ ప్రత్యర్థులు.. విమర్శలు కూడా
అయితే వైఎస్ఆర్ పాలన పూర్తిగా వివాదరహితం కాదు. ఆయన ప్రభుత్వ కాలంలో తీసుకున్న కొన్ని నిర్ణయాలు, భూకేటాయింపులు, ప్రాజెక్టులు, పారిశ్రామిక అనుమతులపై రాజకీయ విమర్శలు వచ్చాయి. ఆయన కుటుంబానికి సంబంధించిన ఆస్తుల వ్యవహారాలపై తరువాత దర్యాప్తులు, న్యాయపరమైన పరిణామాలు కూడా చోటుచేసుకున్నాయి.
అందువల్ల వైఎస్ఆర్ రాజకీయ వారసత్వాన్ని అంచనా వేయాలంటే కేవలం సంక్షేమ పథకాలను మాత్రమే కాకుండా.. ఆయన పాలనపై వచ్చిన విమర్శలు, ఆర్థిక విధానాలు, పరిపాలనా నిర్ణయాలు, రాజకీయ పరిణామాలను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది.
ఆకస్మిక మరణం.. రాజకీయ ప్రకంపనలు
2009 సెప్టెంబర్ 2న హైదరాబాద్ నుంచి చిత్తూరు జిల్లా పర్యటనకు బయలుదేరిన ప్రభుత్వ హెలికాప్టర్‌ నల్లమల ప్రాంతంలో అదృశ్యమైంది. ప్రతికూల వాతావరణ పరిస్థితుల మధ్య భారీ గాలులు, దట్టమైన అటవీ ప్రాంతం కారణంగా భారీ శోధన చేపట్టారు. సెప్టెంబర్ 3న హెలికాప్టర్‌ ప్రమాదానికి గురైనట్లు, అందులో ప్రయాణిస్తున్న వారంతా మృతి చెందినట్లు అధికారికంగా నిర్ధారించారు.
వైఎస్ఆర్ ఆకస్మిక మరణం అప్పటి ఆంధ్రప్రదేశ్‌ రాజకీయాలను తీవ్రంగా కుదిపేసింది. ఆయన మృతితో కాంగ్రెస్ పార్టీలో నాయకత్వ మార్పు చోటుచేసుకుంది. అనంతర కాలంలో వైఎస్ఆర్ రాజకీయ వారసత్వం చుట్టూ కొత్త రాజకీయ శక్తులు కూడా ఏర్పడ్డాయి.
తెలంగాణలోనూ ప్రత్యేక గుర్తింపు
ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేసిన వైఎస్ఆర్‌కు తెలంగాణ ప్రాంతంలోనూ ప్రత్యేక రాజకీయ గుర్తింపు ఉంది. ముఖ్యంగా ఆరోగ్యశ్రీ, ఫీజు రీయింబర్స్‌మెంట్‌, ఉచిత విద్యుత్, రైతు సంక్షేమం వంటి పథకాల లబ్ధిదారుల్లో ఆయన పాలనపై ఇప్పటికీ సానుకూల అభిప్రాయం వ్యక్తమవుతుంటుంది.
ప్రస్తుత తెలంగాణ ప్రభుత్వం కూడా పలు సందర్భాల్లో వైఎస్ఆర్ ప్రారంభించిన సంక్షేమ కార్యక్రమాలను ప్రస్తావిస్తూ, ఆయన పాలనలోని కొన్ని విధానాలను కొనసాగిస్తున్నామని చెబుతోంది.
ఒక నాయకుడు.. అనేక జ్ఞాపకాలు
వైఎస్ఆర్‌ను అభిమానించే వారికి ఆయన “మహానేత”. రైతులకు ఉచిత విద్యుత్ ఇచ్చిన నాయకుడు. పేదలకు కార్పొరేట్‌ వైద్యం అందించిన ముఖ్యమంత్రి. విద్యార్థులకు ఉన్నత విద్యకు మార్గం చూపిన నేత.
అయితే ఆయన రాజకీయ జీవితాన్ని విమర్శనాత్మకంగా చూసేవారికి ఆయన పాలనలోని కొన్ని నిర్ణయాలు, వివాదాలు కూడా గుర్తుకొస్తాయి.
కానీ ఒక విషయం మాత్రం స్పష్టం..
వైఎస్‌ రాజశేఖరరెడ్డి పేరు తెలుగు రాష్ట్రాల రాజకీయ చరిత్రలో ఒక ప్రత్యేక అధ్యాయంగా నిలిచిపోయింది.
అధికారంలో ఉన్న సమయం ఎక్కువ కాకపోయినా.. ప్రజల జీవితాలను ప్రభావితం చేసిన కొన్ని సంక్షేమ విధానాలు, రైతు–పేదలతో ఆయన ఏర్పరచుకున్న అనుబంధం, ఆయన ఆకస్మిక మరణం కారణంగా వైఎస్ఆర్ రాజకీయ జ్ఞాపకం ఇప్పటికీ సజీవంగానే ఉంది.
వర్ధంతి సందర్భంగా వైఎస్ఆర్‌ను స్మరించుకోవడం అంటే.. ఒక వ్యక్తిని మాత్రమే గుర్తు చేసుకోవడం కాదు; సంక్షేమ రాజకీయాలు, రైతు సమస్యలు, పేదల ఆరోగ్యం, విద్య వంటి అంశాలపై తెలుగు రాష్ట్రాల్లో జరిగిన ఒక కీలక రాజకీయ ప్రయోగాన్ని మరోసారి చర్చించుకోవడం కూడా.
