బాధ్యతాయుత మైనింగ్‌కు బాటలు

 

మంథని నుంచి ఆస్ట్రేలియా వరకు..  ప్రొఫెసర్ మోహన్ ఎలిశెట్టి

మంథని బాలుడి బుర్రలో చిన్నప్పటి నుంచి తొలుస్తున్న ఆలోచన.. ఇప్పుడు ప్రపంచానికి బాధ్యతాయుతమైన గనుల తవ్వకానికి దిశానిర్దేశం చేస్తోంది..

(దిక్సూచి ప్రత్యేక కథనం)
తెలంగాణలోని చిన్న పట్టణం మంథనిలో పెరిగిన ఓ బాలుడు.. తన చుట్టూ మారుతున్న భూభాగాన్ని నిశితంగా గమనించాడు. బొగ్గు గనుల విస్తరణతో ఏర్పడుతున్న భారీ ఓపెన్‌కట్ గనులు, మట్టిదిబ్బలు, మారుతున్న కొండలు.. వాటి ప్రభావంతో అనిశ్చితిలో పడుతున్న వ్యవసాయ కుటుంబాలు.. ఇవన్నీ అతడి మనసులో చెరగని ముద్ర వేశాయి. అప్పటికి అతడు పరిశోధకుడు కాదు. తనకు తెలిసిన నేలలో జరుగుతున్న మార్పులను చూస్తున్న ఓ బాలుడు మాత్రమే.

ఆ బాలుడే నేడు ఆస్ట్రేలియాలోని మోనాష్ యూనివర్సిటీలో సివిల్ ఇంజినీరింగ్ విభాగంలో ప్రొఫెసర్‌గా పనిచేస్తున్న మోహన్ ఎలిశెట్టి. కీలక ఖనిజాలు, సుస్థిరమైన గనుల తవ్వకం రంగాల్లో ఆస్ట్రేలియాలో ప్రముఖ పరిశోధకుడిగా గుర్తింపు పొందారు.

“గనుల తవ్వకం చేయాలా? వద్దా? అన్నది ప్రశ్న కాదు. బాధ్యతాయుతంగా ఎలా తవ్వాలి? అన్నదే అసలు ప్రశ్న” అని ఆయన చెబుతారు.

గోవాలో కీలక అనుభవం

మైనింగ్ ఇంజినీరింగ్‌లో విద్యాభ్యాసం పూర్తి చేసి, భారత్‌లో ఉన్నత పరిశోధనలు చేసిన అనంతరం మోహన్ ఎలిశెట్టి దాదాపు పదేళ్లు గోవాలో గడిపారు. అక్కడ గనుల పరిశ్రమతో పాటు ప్రభుత్వ విభాగాల్లోనూ పనిచేశారు.

ఖనిజం బొగ్గు కాకుండా ఇనుప ఖనిజం అయినప్పటికీ మంథనిలో చూసిన పరిస్థితులకు అక్కడి సమస్యలకు పెద్దగా తేడా లేదని ఆయన గుర్తించారు. గనుల కార్యకలాపాలతో పాటు వ్యవసాయం, జీవ వైవిధ్యం, పర్యాటకం కూడా కొనసాగాల్సిన పరిస్థితి ఉండేది. గనుల భవిష్యత్తు తమ జీవనంపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతుందోనన్న ఆందోళన స్థానిక ప్రజల్లో కనిపించేది.

యేల్ యూనివర్సిటీతో మలుపు

2014లో ఆయనకు ఆస్ట్రేలియా ప్రభుత్వం అందించిన ఎండీవర్ ఫెలోషిప్ లభించింది. దీంతో కొంతకాలం అమెరికాలోని యేల్ యూనివర్సిటీలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా వనరుల సుస్థిరతపై పరిశోధన చేసిన ప్రొఫెసర్ థామస్ ఈ. గ్రేడెల్‌తో కలిసి పనిచేసే అవకాశం లభించింది. 

ఈ అనుభవం తన ఆలోచనా పరిధిని విస్తరించిందని మోహన్ ఎలిశెట్టి చెబుతున్నారు. ముఖ్యంగా భవిష్యత్ ఆర్థిక వ్యవస్థ, సాంకేతికత, స్వచ్ఛ ఇంధన మార్పులో కీలక ఖనిజాల వ్యూహాత్మక ప్రాధాన్యతను అర్థం చేసుకోవడానికి ఈ అనుభవం దోహదపడింది.

ఆ తర్వాత ఆస్ట్రేలియా, భారత్‌తో పాటు ఇండో-పసిఫిక్ ప్రాంతంలోని పలు దేశాల పరిశోధకులతో భాగస్వామ్యాలు ఏర్పడ్డాయి.

భవిష్యత్ ఇంధన విప్లవానికి కీలక ఖనిజాలు

బ్యాటరీలు, ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలు, పునరుత్పాదక ఇంధన సాంకేతికతలు, ఆధునిక ఎలక్ట్రానిక్ పరికరాలు.. ఇలా ఆధునిక ప్రపంచానికి అవసరమైన అనేక ఉత్పత్తుల తయారీలో కీలక ఖనిజాలు ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తున్నాయి.

ఈ ఖనిజాల విషయంలో ఆస్ట్రేలియాకు అపారమైన వనరులు ఉన్నాయి. లిథియం-అయాన్ బ్యాటరీలకు అవసరమైన పది కీలక ఖనిజ మూలకాలలో తొమ్మిదింటిని ఉత్పత్తి చేయగల సామర్థ్యం ఆస్ట్రేలియాకు ఉంది. లిథియం, నికెల్, కోబాల్ట్ వంటి ఖనిజాలు అందులో ఉన్నాయి.

అయితే కేవలం ఖనిజాలను వెలికితీయడమే అవకాశంగా చూడకూడదని ఆయన అభిప్రాయపడుతున్నారు.

“ఈ వనరులను బాధ్యతాయుతంగా ఉత్పత్తి చేయగల సామర్థ్యం ఆస్ట్రేలియాకు ఉండటంతో ప్రపంచం మనవైపు చూస్తోంది” అని ఆయన అంటున్నారు.

ప్రజల విశ్వాసమే ‘సోషల్ లైసెన్స్’

బాధ్యతాయుతమైన గనుల తవ్వకానికి స్థానిక ప్రజల విశ్వాసం అత్యంత కీలకమని ఆయన చెబుతున్నారు. మైనింగ్ రంగంలో దీనినే ‘సోషల్ లైసెన్స్’ అంటారు.

“గనుల ప్రాజెక్టుతో సంబంధం ఉన్న ప్రజలు, వర్గాల విశ్వాసాన్ని సంపాదించడం, దాన్ని కొనసాగించడం సోషల్ లైసెన్స్. కేవలం ప్రభుత్వ నిబంధనలు పాటించడం మాత్రమే సరిపోదు” అని ఆయన వివరిస్తారు.

ప్రాజెక్టుల రూపకల్పన నుంచే స్థానిక ప్రజల అభిప్రాయాలను తీసుకోవడం, నిర్ణయాల్లో వారిని భాగస్వాములను చేయడం, గనుల కార్యకలాపాలు ముగిసిన తర్వాత ఆ ప్రాంతాన్ని ఎలా పునరుద్ధరించాలనే అంశాన్ని ముందుగానే ప్రణాళికలో చేర్చడం అవసరమని ఆయన సూచిస్తున్నారు.

80 వేలకుపైగా నిర్వీర్య గనుల గుర్తింపు

2020లో ప్రొఫెసర్ మోహన్ ఎలిశెట్టి, ఆయన బృందం **మైనింగ్ ఇన్సిడెన్స్ డాక్యుమెంటేషన్ అండ్ అసెస్‌మెంట్ స్కీమ్ (MIDAS)**ను అభివృద్ధి చేసింది.

దీని ద్వారా ఆస్ట్రేలియా వ్యాప్తంగా 80 వేలకు పైగా క్రియాశీలంగా లేని గనుల ప్రాంతాలను గుర్తించారు. వాటిలో అనేక ప్రాంతాలు ఇప్పటికీ పూర్తిస్థాయి పునరుద్ధరణకు నోచుకోలేదు.

గనుల కార్యకలాపాలు ముగిసిన తర్వాత కూడా వాటి ప్రభావం తరాలపాటు కొనసాగవచ్చని ఆయన హెచ్చరిస్తున్నారు.

“గని మూసివేత, భూమి పునరుద్ధరణకు మొదటి నుంచే ప్రాధాన్యం ఇవ్వకపోతే.. మైనింగ్ ప్రభావాలు తరాలపాటు కొనసాగవచ్చు” అని ఆయన స్పష్టం చేస్తున్నారు.

సాంకేతికతతో మరింత బాధ్యతాయుతమైన మైనింగ్

భవిష్యత్తుపై ఆయన ఆశావహంగా ఉన్నారు. తనను తాను **“డేంజరస్ ఆప్టిమిస్ట్”**గా అభివర్ణించుకునే మోహన్ ఎల్లిశెట్టి.. విజ్ఞానం, సాంకేతిక పరిజ్ఞానంలో వస్తున్న పురోగతి గనుల పరిశ్రమకు మెరుగైన అవకాశాలను అందిస్తోందని చెబుతున్నారు.

కృత్రిమ మేధస్సు, మెషీన్ లెర్నింగ్, ఆధునిక మ్యాపింగ్, డేటా విశ్లేషణ వంటి సాంకేతికతల ద్వారా గనుల ప్రణాళికను మెరుగుపరచడం, పర్యావరణ ప్రభావాలను తగ్గించడం, మెరుగైన నిర్ణయాలు తీసుకోవడం సాధ్యమవుతుందని ఆయన అభిప్రాయపడుతున్నారు.

అయితే సాంకేతికత ఒక్కటే పరిష్కారం కాదని ఆయన స్పష్టం చేస్తున్నారు.

“బాధ్యతాయుతమైన మైనింగ్‌కు మంచి శాస్త్రీయ పరిశోధన, బలమైన పాలన, సమగ్ర ప్రణాళిక అవసరం. గని పనిచేసే కాలంలోనే దశలవారీగా పునరుద్ధరణ చేపట్టాలి. చివరికి ఆ భూమిని సురక్షితమైన, స్థిరమైన, స్వయం సమృద్ధి కలిగిన స్థితికి తీసుకురావాలి” అని ఆయన అంటున్నారు.

భారత్–ఆస్ట్రేలియా భాగస్వామ్యానికి కొత్త దిశ

మోహన్ ఎలిశెట్టి పరిశోధనలో మైనింగ్ ఇంజినీరింగ్‌తో పాటు పర్యావరణ శాస్త్రం, ఆర్థిక శాస్త్రం, ప్రజా విధానాలు సమన్వయమవుతున్నాయి.

ఆస్ట్రేలియా–భారత్ మధ్య పరిశోధన, సాంకేతిక సహకారాన్ని బలోపేతం చేయడంలోనూ ఆయన కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నారు.

ఆస్ట్రేలియాకు అపారమైన ఖనిజ వనరులు ఉండగా భారత్ ప్రాసెసింగ్, తయారీ, సాంకేతిక రంగాల్లో తన సామర్థ్యాలను వేగంగా పెంచుకుంటోంది. ఈ రెండు దేశాలు కలిసి పనిచేస్తే భవిష్యత్తుకు అవసరమైన మరింత పటిష్టమైన ఖనిజ సరఫరా వ్యవస్థలను నిర్మించవచ్చని ఆయన భావిస్తున్నారు.

“ఇది ఒక తరంలో ఒకసారి వచ్చే అవకాశం. మనం సరిగ్గా ముందుకు సాగితే.. ప్రపంచ ఇంధన మార్పుకు ఆస్ట్రేలియా తోడ్పడటమే కాకుండా, దీర్ఘకాలిక ఆర్థిక అవకాశాలు, మరింత సుస్థిరమైన భవిష్యత్తును సృష్టించగలదు” అని ఆయన అంటున్నారు.

ముడి ఖనిజాల ఎగుమతిని దాటి..

ఆస్ట్రేలియా కేవలం ముడి ఖనిజాలను ఎగుమతి చేయడం నుంచి ముందుకు వెళ్లి.. ప్రాసెసింగ్, పరిశోధన, ఆవిష్కరణలు, నైపుణ్యాల అభివృద్ధిపై పెట్టుబడులు పెట్టాలని ప్రొఫెసర్ ఎల్లిశెట్టి ఆకాంక్షిస్తున్నారు.

“మన భవిష్యత్ విజయాన్ని ఎంత ఖనిజాన్ని వెలికితీశామనే దానితో మాత్రమే కొలవకూడదు. మొత్తం ఖనిజ సరఫరా గొలుసులో ఎంత జ్ఞానం, సాంకేతికత, విలువను సృష్టించామన్నదే కీలకం” అని ఆయన చెబుతున్నారు.

మంథని బాలుడి కల..

ఒకప్పుడు తెలంగాణలోని మంథనిలో బొగ్గు గనులతో మారిపోతున్న కొండలను చూసిన బాలుడు.. నేడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా బాధ్యతాయుతమైన మైనింగ్‌పై పరిశోధనలు చేస్తున్నాడు.

ఆ బాల్య అనుభవమే ఆయన పరిశోధనా ప్రయాణానికి బలమైన పునాది అయింది. ఆర్థికాభివృద్ధికి మైనింగ్ అవసరమే అయినా.. దాని వల్ల పర్యావరణం, వ్యవసాయం, ప్రజల జీవనంపై శాశ్వత నష్టం కలగకూడదన్నదే ఆయన ఆలోచన.

గనుల నుంచి ఆర్థిక విలువను మాత్రమే కాకుండా.. ఆరోగ్యకరమైన భూములను, బలమైన సమాజాలను, భవిష్యత్ తరాలు గర్వంగా అందుకునే వారసత్వాన్ని మిగిల్చే మైనింగ్ పరిశ్రమే లక్ష్యం కావాలన్నది మంథని బిడ్డ ప్రొఫెసర్ మోహన్ ఎల్లిశెట్టి సందేశం.