రక్షాబంధన్‌.. రక్తసంబంధాన్ని మించిన అనుబంధానికి ప్రతీక

 

(దిక్సూచి ప్రత్యేక కథనం)

అన్నా–చెల్లెళ్ల అనుబంధానికి అద్దం పట్టే పండుగ.. రక్షాబంధన్‌. చేతికి కట్టే ఓ చిన్న రాఖీ వెనుక అపారమైన ప్రేమ, ఆప్యాయత, నమ్మకం, బాధ్యత దాగి ఉంటాయి. అందుకే ఇది కేవలం ఓ పండుగ కాదు.. తరాలు మారినా తరగని కుటుంబ బంధానికి ప్రతీక.

చిన్ననాటి అల్లరి నుంచి జీవిత ప్రయాణంలో ఎదురయ్యే ఎన్నో ఒడిదుడుకుల వరకు అన్నాచెల్లెళ్ల అనుబంధం ప్రత్యేకమైనది. ఒకరిపై ఒకరికి ఉండే ప్రేమను మాటల్లో చెప్పలేకపోయినా.. రాఖీ రూపంలో ఆ భావాన్ని వ్యక్తం చేస్తారు. చెల్లెలు లేదా అక్క తన సోదరుడి మణికట్టుకు రాఖీ కట్టి, అతని సంతోషం, ఆరోగ్యం, క్షేమాన్ని కోరుకుంటుంది. సోదరుడు ఆమెకు అండగా ఉంటాననే భరోసాను ఇస్తాడు.

రాఖీ వెనుక ఉన్న సంప్రదాయం

‘రక్ష’ అంటే కాపాడటం.. ‘బంధన్‌’ అంటే బంధం. ఈ రెండు పదాల కలయికే రక్షాబంధన్‌. పురాణ కాలం నుంచి సోదర–సోదరీ బంధానికి రక్షణ, ప్రేమ, బాధ్యతలను జోడించిన సంప్రదాయంగా ఇది కొనసాగుతున్నదని విశ్వసిస్తారు. కాలానుగుణంగా రాఖీ కట్టే విధానాలు మారినా.. దాని వెనుక ఉన్న ఆత్మ మాత్రం మారలేదు.

పల్లె నుంచి పట్టణం వరకు..

ఒకప్పుడు రాఖీ పండుగ అంటే పల్లెల్లో ప్రత్యేక సందడి. అక్కాచెల్లెళ్లు దూర ప్రాంతాల నుంచి సోదరుల ఇళ్లకు చేరుకునేవారు. ఇంటిల్లిపాదీ కలిసి పండుగ జరుపుకునేవారు. ఇప్పుడు నగర జీవనశైలి, ఉద్యోగాలు, విదేశీ వలసల కారణంగా సోదరులు–సోదరీమణులు దూరంగా ఉన్నా.. రాఖీ బంధం మాత్రం దూరం కాలేదు.

వేల కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న సోదరుడికి కొరియర్‌ ద్వారా రాఖీ పంపడం.. వీడియో కాల్‌లో రాఖీ కట్టడం.. ఆన్‌లైన్‌లో బహుమతులు పంపడం వంటి కొత్త పద్ధతులు అందుబాటులోకి వచ్చాయి. సాంకేతికత మారినా.. భావోద్వేగం మాత్రం అదే.

బహుమతుల కంటే విలువైన బంధం

రాఖీ పండుగ సందర్భంగా బహుమతులు ఇచ్చిపుచ్చుకోవడం ఆనవాయితీగా మారింది. అయితే ఈ పండుగ అసలు సందేశం బహుమతుల్లో కాదు.. బంధంలో ఉంది. కష్టకాలంలో సోదరుడికి సోదరి, సోదరికి సోదరుడు అండగా నిలవడం.. జీవితంలో విజయాలను కలిసి పంచుకోవడం.. బాధల్లో ఒకరికొకరు ధైర్యం చెప్పుకోవడమే రక్షాబంధన్‌ స్ఫూర్తి.

మారుతున్న కాలంలో మరింత అవసరం

నేటి వేగవంతమైన జీవనంలో కుటుంబ సభ్యుల మధ్య అనుబంధాలు కొంత దూరమవుతున్నాయి. వ్యక్తిగత జీవితాలు, ఉద్యోగ ఒత్తిళ్లు, నగర జీవనం కారణంగా బంధువులతో కలిసే సమయం తగ్గుతోంది. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో రక్షాబంధన్‌ వంటి పండుగలు కుటుంబ బంధాలను మరోసారి గుర్తు చేస్తాయి.

రాఖీ మణికట్టుకు కట్టే దారం మాత్రమే కాదు.. ‘నేను ఉన్నాను’ అనే భరోసా. ‘నువ్వు ఒంటరివి కాదు’ అనే ఆప్యాయత. ‘ఏ పరిస్థితుల్లోనైనా నీకు అండగా ఉంటాను’ అనే నమ్మకం.

రాఖీ.. ఓ జ్ఞాపకం

బాల్యంలో సోదరి చేతికి కట్టిన రాఖీ.. పెరిగేకొద్దీ ఒక మధుర జ్ఞాపకంగా మారుతుంది. జీవితంలో ఎన్ని మార్పులు వచ్చినా చిన్ననాటి అనుబంధాన్ని గుర్తు చేసే రోజు రక్షాబంధన్‌. అందుకే ఈ పండుగకు వయసుతో సంబంధం లేదు.. దూరంతో సంబంధం లేదు.. కాలంతో సంబంధం లేదు.

రాఖీ దారం చిన్నదే కావచ్చు.. కానీ అది కలిపే బంధం మాత్రం ఎంతో పెద్దది.
రక్షాబంధన్‌ అంటే చేతికి రాఖీ కట్టడం కాదు.. హృదయానికి హృదయాన్ని కట్టడం.

రక్షాబంధన్‌కు చారిత్రక రంగు అద్దిన రోక్సానా–పోరస్ గాథ

క్రీ.పూ. 326లో భారతదేశంపై దండయాత్రకు వచ్చిన అలెగ్జాండర్‌ ది గ్రేట్‌కు, భారత రాజు పోరస్‌కు మధ్య జరిగిన హైడస్పెస్‌ యుద్ధం చరిత్రలో ప్రముఖ ఘట్టం. ఈ యుద్ధానికి సంబంధించి రక్షాబంధన్‌తో ముడిపడిన ఓ ఆసక్తికరమైన గాథ తరతరాలుగా ప్రచారంలో ఉంది.

ప్రసిద్ధ కథనం ప్రకారం.. అలెగ్జాండర్‌ భార్య రోక్సానా, యుద్ధానికి ముందు భారత రాజు **పోరస్‌ (పురు)**కు పవిత్రమైన రాఖీని పంపిందట. తన భర్త అలెగ్జాండర్‌ను సోదరుడిగా భావించి, యుద్ధంలో అతని ప్రాణాలకు హాని చేయవద్దని కోరిందని గాథ చెబుతుంది.

రాఖీని స్వీకరించిన పోరస్‌ ఆ బంధానికి గౌరవం ఇచ్చాడని చెబుతారు. యుద్ధభూమిలో అలెగ్జాండర్‌ తనకు చిక్కిన సమయంలో, అతని చేతికి ఉన్న రాఖీని చూసి తాను ఇచ్చిన మాటను గుర్తు చేసుకున్నాడని.. అందుకే అతని ప్రాణాలను కాపాడాడని ఈ గాథలోని ప్రధాన ఘట్టం.